ارنست اورسل ( مترجم : على اصغر سعيدى )
209
سفرنامه قفقاز و ايران ( فارسى )
كشتار مخالفان خود ، امنيت را از جادههاى كشور سلب كرده است ، بنابراين سپاهى تجهيز كرد ) و در سال 1262 براى محاصرهى دژ او فرستاد ولى دژ محكم بود و محاصرهشدگان همگى آمادگى مقاومت داشتند . محاصره سه سال طول كشيد ، بالأخره به علت فقدان آذوقه و مهمات مجبور شدند تسليم شوند ، رئيس هم گرفتار شد و به قتل رسيد ، دژ او ويران گشت و باغ بهشتش به گلخن تبديل شد . از آن به بعد ديگر « پيركوهى » وجود نداشت « 1 » . اين موضوع كاملا صحيح نيست . همهى افراد او كشته نشدند . آخرين بازماندهى پير كوهستان تبعهى مطيع و آرام عليا حضرت امپراتوريس هند اينك در شهر بمبئى اقامت دارد و نفوذ مذهبى او - كه كم هم نيست - صددرصد بازيچهى دست انگليسىها است . « 2 »
--> ( 1 ) . در كتاب قفقاز و ايران اثر اورسل ، اين چند صفحه از سفرنامهء ماركوپولو از روى متنى كه به زبان كهن فرانسه نوشته شده ، چاپ گرديده است . ما اين ترجمه را از كتاب سفرنامهء ماركوپولو ترجمهى حبيب اللّه صحيحى از انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، ص ص 51 ، 52 ، 53 ، به احترام مترجم دانشمند آن ، عينا نقل كرديم . بعضى از مطالب اين ترجمه بيشتر و مفصلتر از متن كتاب قفقاز و ايران است . و قسمتهايى كه در ميان پرانتز آمده اصلا در كتاب نيامده ، ولى بديهى است چون كتاب سفرنامهء ماركوپولو را مرحوم صحيحى از روى نسخهى انگليسى كاملى ترجمه كردهاند ، اصالت آن بيشتر از متنى است كه اورسل آورده است . ضمنا كتاب مزبور حواشى سودمندى نيز دارد كه علاقهمندان مىتوانند به صفحات ياد شده مراجعه نمايند . م . ( 2 ) . منظور نويسنده سلطانعلى شاه معروف به آقاخان دوم است كه تا سال 1302 ق 1885 م پيشواى فرقهى اسماعيليه و مقيم هندوستان آن روز بود . پس از درگذشت او فرزندش ، محمد شاه در سن هشت سالگى به جاى پدر نشسته و با عنوان آقاخان سوم رياست فرقه را به عهده گرفته است . آقاخان سوم از دربار انگلستان لقب « سر » گرفته بود . م .